Սովորողն իր կյանքի հեղինակն է...

«Հարթակում ուսուցիչն է» նախագիծ

Կրթահամալիրը, բլոգային աշխատանքը, բլոգային ուսուցումը մեծ հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ով ինչ է սիրում, ինչ է երազում, ինչքան հնարավորություն ունի դրան հասնելու և ինչքանով է ինքը իր կյանքի հեղինակը դառնում։ Այս առումով «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը համարում եմ այն պարարտ հողը, որտեղ սովորողը դեռ փոքրուց հստակ հասկանում է, որ իր կյանքը կերտողը, իր կյանքի հեղինակն ինքն է։

Հեղինակային մանկավարժության այս անցումը առցանց ռեժիմին, կարծում եմ, որ ոչ մի բան չի փոխում մեր աշխատանքային ոճի մեջ, որովհետև անհատական ուսուցումը մնում է անհատական թե՛ ֆիզիկական միջավայրում, թե՛ օնլայն հարթակում։ Հղում անեմ կրթահամալիրի փոխտնօրենին՝ Գևորգ Հակոբյանին. կրթահամալիրի մանկավարժական խորհրդի վերջին նիստերից մեկում նա էսպես մեկնաբանեց մեր հեղինակային դպրոցի դասավանդողների աշխատանքը․ «…Մեր աշխատանքը ըստ էության չի փոխվում ո՛չ բովանդակության, ո՛չ մեթոդների առումով, որովհետև ֆիզիկական միջավայրում էլ, եթե 25 հոգին նստած է դասարանում, մեկ է, դու յուրաքանչյուրի հետ աշխատում ես առանձին»։

Համացանցը, նոթբուքը տալիս են այդ հնարավորությունները, որ մի սովորողը կախված չլինի մյուս սովորողից, մեկի առաջադրանք անել-չանելը կախված չլինի մյուսի անել-չանելուց։ Ավելին ասեմ, ուսուցչի կամքից կախված չլինի սովորողի անելիքը, աշխատանքը։ Ինքը նախագծում է իր աշխատանքը, ինքն սկսում է անել. ընթացքում, եթե ուսուցիչը գտնում է ոգևորող կետեր, ապա սեղմում է կոճակները ոգևորության, որ սովորողին թև տա, մնացածը սովորողն ինքն է անում։

Եվ սա ամենակարևոր սերմն է, որ կրթահամալիրը գցում է սովորողի մեջ, որ սովորողը սկսում է գիտակցել, որ ինքը դառնալու է մի քաղաքացի, որի կյանքի հեղինակը պետք է լինի հենց ինքը։ Ինքը չպետք է սպասի, որ իրեն ինչ-որ բան հանձնարարեն, որ ինքը անի։ Ինքն է որոշում՝ ինչն է իրեն դուր գալիս, ինքն է որոշում՝ ինչպես անել դա, ինչ ժամանակահատվածում անել, արդյունքում ինչ ստանալ և ներկայացնել ուսուցչին։

Էստեղ, որպես ուսուցիչ, ես կարող եմ լինել ոգևորողը, խթանողը, փորձել օգնելու սովորողին գտնել իր բնագավառը, բայց ինչ-որ բան ավանդել, այն էլ՝ դաս... Ես կարծում եմ՝ այդքան էլ տեղին չէ ասված. ես ինձ չեմ համարում դասավանդող։

Ինչ վերաբերում է առցանց կամ ֆիզիկական միջավայրում կազմակերպվող դասապրոցեսին, ուզում եմ ասել, էլի պիտի համաձայնե  Գևորգ Հակոբյանի հետ, որ մեր աշխատանքային ոճը չի փոխվել, մեթոդները՝ ևս, բայց գործիքներ՝ այո։ Մեզ համար սա նորություն չէր, ոչ էլ զրո կետից սկսված ճանապարհ։ Մենք դասարանում էլ էդպես էինք աշխատում անհատական բլոգներով, հիմա էլ առցանց ռեժիմում շարունակում ենք նույն կերպ։ Անգամ էդ կտրուկ փոփոխությունների դեպքում, երբ մի գիշերվա մեջ որոշվեց, որ անցնում ենք առցանց ռեժիմի, խուճապի չմատնվեցինք, մեզ չկոցրեցինք։ Ինչ հիշում եմ, անգամ երբ ես էի սովորող, կրթահամալիրային կյանքում էդպիսի հանկարծակի նախագծեր, ուղղության հանկարծակի փոփոխություն անընդհատ են եղել։ Ես «Ծիր կաթին» թերթի լրագրող էի, կրթահամալիրը այդպիսի թերթ ուներ, որ հրատարակվում էր, լույս էր տեսնում, անընդհատ այդ շրջանում տարբեր հայտնի, կարևոր հյուրեր, կարևոր դեմքեր մշակույթի, քաղաքականության բնագավառներից գալիս գնում էին, անընդհատ ինչ-որ նախագծեր էինք իրականացվում ոչ մեդիահարթակում, այլ ֆիզիկական միջավայրում, ցուցահանդեսների, ներկայացումների, միջոցառումների, հետաքրքիր հանդիպումների ձևով։ Մենք՝ որպես լրագրող, գործուղվում էինք տարբեր իրադարձություններ լուսաբանելու։ Մենք պարտավոր էինք և պետք է շատ արագ կողմնորոշվեինք, թե ինչն ենք առանձնացնում, ինչն ենք վերցնում լուսաբանելու, հրապարակելու համար։ Էնպես որ, այս ռեժիմին ես սովոր եմ շատ վաղուց։

Հաջորդ կետը, որ կուզեմ խոսել, դա ընտանիքի ներառումն է կրթահամալիրային գործունեության մեջ։ Մի բան է ավելացել առցանց կրթության ժամանակ՝ ընտանիքի գործոնը՝ և՛ դրական և՛ բացասական առումով։

Իմ դիտարկմամբ դրական գործոններից մեկն այն է, որ այն սովորողները, ովքեր ֆիզիկական միջավայրում դժվար էին նստում, կենտրոնանում ուսումնական պարապմունքին, պարզվում է, որ տանից շատ էլ լավ աշխատում են։ Եվ սկսում ես բացահայտումներ անել. այս սովորողը էս հմտությունն ունի, այս սովորողը էս նախասիրությունն ունի, կարծես թե տանը, ընտանեկան միջավայրում ավելի անկաշկանդ է, ավելի լավ է զգում, գուցե մայրիկի օգնությունն է իրեն թևեր տալիս, և բացվում է, ավելի ինքնավստահ է լինում։ Ուսուցչին միգուցե չի վստահում. առաջադրանքները նմանատիպ են, ինչ դպրոցում, ինչ տանը, ֆիզիկական միջավայրում տրված, թե առցանց, բայց արի ու տես, որ սովորողը լավ էլ կատարում է։ Էս առումով շատ դրական եմ գնահատում։ Երկրորդ դրական դիտարկումը, որ արել եմ առցանց ուսուցման ժամանակ, ընտանիքի ներառումն է սովորողի ուսումնական գործունեության մեջ: Օգնում են սովորողին, ուղղություն են տալիս. տեսանյութերում շատ հաճախ երևում է, թե ինչպես են միջամտում, կողքից աջակցում, իրենք էլ ներառվում գործունեության մեջ՝ աշխատանքը դարձնելով ընտանեկան։ Եվ դա շատ մտերմիկ, ջերմ էներգիա է փոխանցում տեսանյութերից: 

Բացասականն էլ այս տեսանկյունից է. ընտանիքի ոչ ներգրավվածությունը, երբ ընտանիքը դեռ պատրաստ չէ, որ երեխայի հետ զուգահեռ քայլի, երեխայի հետ քննարկի անելիքը, ներկայացնի արվածը.... Շատ ընտանիքներ միայն նոր-նոր սկսում են հասկանալ, որ միայն դպրոցի վրա թողնել չի կարելի երեխայի կրթությունը։

Ընտանիք կա, որ մնում է այն կարծիքին, որ ուսուցումը դպրոցի գործն է և համառորեն շարունակում է չմիջամտել, բայց կան ընտանիքներ էլ, որ ծիլերը տեսնում ես, էսպես փոքրիկ-փոքրիկ մանրուքներով սկսում են միջամտել ու արդեն հաջորդ աշխատանքում, տեսնում ես, ավելի ներգրավված են։ Դա էլ՝ որպես հետաքրքիր դիտարկում, արձանագրում եմ։

Ընտանիք-սովորող կապի հետ կապված մի դիտարկում ևս ունեմ։ Հենց այսօր առցանց պարապմունքի ժամանակ քննարկում էինք՝ ընտանեկան դպրոցն ինչպես կարելի է ներկայացնել։ Ասացի՝ կարելի է զրույցով ներկայացնել, ուղղակի, երբ հայրիկի, մայրիկի հետ օրվա վերջում ամփոփում եք ձեր օրը, ամեն մեկդ պատմում եք ձեր արած-չարածի, ձեռքբերումի և անհաջողության մասին, օրվա տրամադրություններն եք քննարկում, դա կարող է լինել ընտանեկան դպրոցի շատ սիրուն օրինակ։ Երեխաներ կային, որ նույնիսկ անակնկալի եկան՝  ո՞նց, դա դպրո՞ց է․․․ Ու էդտեղ հասկանում ես, որ ընտանիք-սովորող հարաբերություններում այդ կրթվելու հատվածը բաց է թողնված։ Սովորողը հիմնական կրթությունն ստանում է ընտանիքում, և հարցն այն է, որ չի հասկանում, որ կրթվում է հենց ընտանիքում։ Ընտանիքի անդամներն էլ չեն հասկանում, որ էդ զրույցով կրթում են իրենց երեխային։ Հիմա ես իմ առջև խնդիր եմ դրել, որ ընտանեկան դպրոցը նեղացնեմ, կոնկրետացնեմ, այ, «Ընտանեկան զրույց» կետ ավելացնեմ՝ էս շաբաթ ի՞նչ ենք խոսել ընտանիքի անդամներով, էդ զրույցից ի՞նչ եմ վերցրել, ի՞նչ եմ ես փոխանցել մյուս զրուցակցիս։ Երեխաների համար դա բացահայտում էր, որ էդ զրույցը կարելի է համարել ընտանեկան դպրոց։ Նրանք նոր սկսեցին հասկանալ, որ մայրիկ, հայրիկների հետ զրույցները շատ կարևոր են իրենց կյանքում, պետք է շատ ուշադիր լինել այդ զրույցների հանդեպ։ Առցանց ռեժիմից՝ որպես կարևոր բացահայտում, ես սա կնշեի։ Հուսով եմ, որ ֆիզիկական միջավայր վերադառնալուց ես այս նախագիծը կդարձնեմ շարունակական, չեմ թողնի, որ իրենց ուշադրությունը շեղեն ընտանեկան զրույցներից, ու կուզենամ, որ շատ ուշադիր լինեն իրենց ընտանիքի անդամների հանդեպ բոլոր առումներով:

Հեղինակային մանկավարժությունը ես նաև այսպես եմ հասկանում…

Ուսումնական բնագավառ, դասընթաց: 
Տեսանյութի հեղինակ: 
  • Deutsch
  • 日本語
  • Հայերեն
  • English
  • Georgian
  • Русский